Kesgitleme
Ultrases, ýygylygy adam gulagy tarapyndan eşidilip bilinjek iň ýokary 20kHz (kHz) çäkden ýokary bolan islendik ses tolkunyna ýa-da titremesine degişlidir. 20000 Hz-den ýokary ýygylykly ses tolkuny. Gowy gönüden-göni, güýçli şöhlelendiriş ukybyna eýe we has köp konsentrirlenen akustiki energiýany almak aňsat. Suwda howadan has uzak syýahat edýär we uzaklygy ölçemek, tizligi ölçemek, arassalamak, kebşirlemek we döwmek üçin ulanylyp bilner. Daş, sterilizasiýa we ş.m. Ultrases ýokary ýygylyk aýratynlyklary sebäpli lukmançylyk, harby, senagat, oba hojalygy, aňtaw we ş.m. ýaly köp ugurlarda giňden ulanylýar. Ultrases, pes ýygylyk çäginiň adam eşidişiniň ýokary çäginden ýokary bolany üçin atlandyrylýar.
Ultrases ýygylygy
Alymlar titremäniň sanyny sekuntda ses ýygylygy diýip atlandyrýarlar we birligi Gerts (Hz). Adam gulaklarymyzyň eşidip bilýän ses tolkunlarynyň ýygylygy 20Hz-20000Hz. , 000ygylygy 20,000 Hz-den ýokary bolan ses tolkunlaryna “ultrases tolkunlary” diýilýär. Lukmançylyk diagnozynda köplenç ulanylýan ultrases tolkunlarynyň ýygylygy 1 MGs-dan 30 MGs.
Itler, delfinler we ýaralar ýaly käbir haýwanlaryň gulaklary adamlardan has ýokarydyr we şonuň üçin ultrases tolkunlaryny eşidip biler. Beýlekiler bu aýratynlygy itlere çagyrmak üçin ultrases tolkunlaryny döredip biljek it tüýdüklerini döretmek üçin ulandylar.
Ultrases tolkunlary diýilýän zat diňe howa ýaly elastik we inertial mediýadan geçýär. Howanyň özi giňelse ýa-da gysylanda, molekulalarynyň hereketi arkaly tolkun köpelýär. Şonuň üçin ses tolkunlary wakuumda köpelip bilmeýär. Adamyň eşidişi üýtgemeleri duýup biler we ony sesli diýip atlandyryp biler. Bu wagt ses tolkunlaryna eşidilýän tolkunlar diýilýär.
